Cây sâm Ngọc Linh (Panax vietnamensis) hay còn được gọi là cây khỏe, cây giấu, sâm Việt Nam) sinh trưởng và phát triển
trên vùng núi Ngọc Linh thuộc hai tỉnh Quảng Nam và Kon Tum. Nghiên cứu đặc điểm thực vật học của các bộ
phận hoa, quả và hạt sâm Ngọc Linh thu được một số kết luận như sau: Số cây có tán đơn chiếm 40%. Chùm tụ tán
chiếm đa số và có 3 kiểu hoa đại diện cho các kiểu hoa của chùm tụ tán. Kết quả khảo sát cho thấy, có 62,3% quả đơn,
37,5% quả đôi và 0,2% quả 3. Hạt màu trắng ngà hay mầu vàng nhạt, dài từ 6 đến 8 mm, rộng từ 5 đến 6 mm, dày
2 mm, bề mặt có nhiều chỗ lồi lõm. Khối lượng trung bình của 1 hạt là 95 mg.
Cây sâm Ngọc Linh
(có tên khoa học là Panax vietnamensis Ha et Grushv. hay còn được gọi là cây khỏe, cây giấu, sâm Việt Nam) sinh trưởng và phát triển trên vùng núi Ngọc Linh thuộc hai tỉnh Quảng Nam và Kon Tum (Nguyễn Thượng Dong và ctv., 2007; Phạm Hoàng Hộ, 1993). Sâm Ngọc Linh (sâm Việt Nam) đã được chứng minh ngoài tác dụng bổ dưỡng còn có nhiều tác dụng khác như: Kích thích hoạt động não bộ, nội tiết tố sinh dục, tạo hồng cầu và hemoglobin, kháng khuẩn đặc hiệu với chủng Streptococcus, chống oxy hóa, chống lo âu, chống trầm cảm, bảo vệ gan, giảm cholesterol và lipid máu, hạ glucosa huyết, điều hòa tim mạch, điều hòa miễn dịch và phòng chống ung thư (Nguyễn Thượng Dong và ctv., 2007).
Đã có nhiều nghiên cứu và mô tả về hình thái của cây sâm Ngọc Linh nhưng chỉ mô tả: Cuống cụm hoa dài từ 10 đến 12 cm mang một tán đơn tận cùng, đôi khi có thêm 1 – 4 tán phụ hay một hoa đơn ở phía dưới tán chính (Nguyễn Thượng Dong và ctv., 2007). Việc nghiên cứu đặc điểm thực vật học của các bộ phận hoa, quả và hạt sâm Ngọc Linh giúp xác định được chính xác cây sâm Ngọc Linh, ngoài ra còn là cơ sở cho công tác chọn giống sau này.Cây sâm Ngọc Linh (có tên khoa học là Panax vietnamensis Ha et Grushv. hay còn được gọi là sâm K5, sâm Việt Nam) sinh trưởng và phát triển trên vùng núi Ngọc Linh thuộc hai tỉnh Quảng Nam và Kon Tum (Nguyễn Thượng Dong và ctv., 2007; Phạm Hoàng Hộ, 1993). Sâm Ngọc Linh (sâm Việt Nam) đã được chứng minh ngoài tác dụng bổ dưỡng còn có nhiều tác dụng khác như: Kích thích hoạt động não bộ, nội tiết tố sinh dục, tạo hồng cầu và hemoglobin, kháng khuẩn đặc hiệu với chủng Streptococcus, chống oxy hóa, chống lo âu, chống trầm cảm, bảo vệ gan, giảm cholesterol và lipid máu, hạ glucosa huyết, điều hòa tim mạch, điều hòa miễn dịch và phòng chống ung thư (Nguyễn Thượng Dong và ctv., 2007).
Xem thêm: Sâm Ngọc Linh–Quốc Bảo Việt Nam-Sâm quý nhất thế giới
Đã có nhiều nghiên cứu và mô tả về hình thái của cây sâm Ngọc Linh nhưng chỉ mô tả: Cuống cụm hoa dài từ 10 đến 12 cm mang một tán đơn tận cùng, đôi khi có thêm 1 – 4 tán phụ hay một hoa đơn ở phía dưới tán chính (Nguyễn Thượng Dong và ctv., 2007). Việc nghiên cứu đặc điểm thực vật học của các bộ phận hoa, quả và hạt sâm Ngọc Linh giúp xác định được chính xác cây sâm Ngọc Linh, ngoài ra còn là cơ sở cho công tác chọn giống sau này.
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Đối tượng nghiên cứu Cây Sâm Ngọc Linh (Panax vietnamensis Ha et Grushv.) 6 năm tuổi được trồng tại tỉnh Quảng Nam. 2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Phương pháp lấy mẫu Thu mẫu nghiên cứu là hoa, quả và hạt sâm Ngọc Linh được thu theo phương thức ngẫu nhiên 30 cụm hoa/30 cây, nhắc lại 3 lần. Quả thu được có màu đỏ tươi. Mẫu được theo dõi và phân tích theo phương pháp của Nguyễn Nghĩa Thìn (2005). 2.2.2. Chỉ tiêu theo dõi:
a) Chỉ tiêu theo dõi về hoa
– Màu sắc hoa: Màu vàng lục nhạt.
– Hình thái của cụm hoa/cây: Tán đơn và chùm tụ tán.
– Hình thái của một cụm tán đơn: Tán đơn trên cây có 1 tán; Tán đơn trên cây có nhiều tán (theo dõi tất cả các tán).
– Hình thái của một hoa: Đặc điểm của cuống hoa, đế hoa, đặc điểm của đài, tràng, nhị và nhụy.
MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI HOA, QUẢ VÀ HẠT CỦA SÂM NGỌC LINH
b) Chỉ tiêu theo dõi về quả
– Số quả/1 cụm hoa (quả/ cụm); Tỷ lệ quả 1, quả đôi và quả 3.
– Tỷ lệ quả có chấm đen và không có chấm đen ở đỉnh quả (%).
c) Chỉ tiêu theo dõi về hạt Các chỉ tiêu về chiều dài, chiều rộng (mm) và màu sắc hạt. 2.2.3. Phương pháp xử lý số liệu Số liệu được xử lý bằng phần mềm Excel 2010 và IRRISTAT 5.0. 2.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu Nghiên cứu được thực hiện từ năm 2005 đến năm 2010 tại Trung tâm Phát triển Sâm Ngọc Linh và Dược liệu Quảng Nam xã Trà Linh, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam.
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
3.1. Hình thái hoa sâm Ngọc Linh 3.1.1. Hình thái chung của cụm hoa/cây Những nghiên cứu từ trước đến nay mới chỉ ra trên cây có 1 chùm hoa, Cụm hoa bắt đầu xuất hiện ở cây 3 năm tuổi, có 3 lá kép trở lên. Cuống cụm hoa dài 10 – 12 cm mang 1 tán đơn ở tận cùng đôi khi có thêm 1 – 4 tán phụ hay một hoa đơn ở phía tán chính (Nguyễn Thượng Dong và ctv., 2007). Mỗi cụm hoa có 50 – 120 hoa (Hình 1). Đối với cây sâm Ngọc Linh, chúng tôi đã tìm ra số cây có tán đơn chiếm 40% và 3 kiểu hoa chính đại diện cho chùm tụ tán, số cây mang chùm tụ tán chiếm khoảng 60%. a) Chùm tụ tán mang từ 1 đến 6 tán nhỏ trên tán chính Chùm tụ tán xuất hiện ở cây 5 năm tuổi, có từ 3 đến 4 lá kép. Trên tán đơn mang từ 1 đến 6 tán nhỏ. Mỗi tán nhỏ mang từ 20 đến 40 hoa, cuống của các tán nhỏ dài từ 4 đến 5 cm (Hình 2).
Hình 1. Tán hoa đơn của sâm Ngọc Linh
Hình 2. Chùm tụ tán mang 4 tán nhỏ
trên tán chính
b) Chùm tụ tán mang từ 1 đến 4 tán nhỏ trên tán chính và 1 tán nhỏ dưới tán chính Chùm tụ tán xuất hiện ở cây từ 6 năm tuổi trở lên, có khoảng 4 lá kép. Trên tán đơn mang từ 1 đến 4 tán nhỏ. Mỗi tán nhỏ mang từ 10 đến 20 hoa, cuống của các tán nhỏ dài từ 3 đến 4 cm. Tán nhỏ dưới tán chính mang khoảngtừ 10 đến 15 hoa, cuống dài từ 2 đến 3 cm (Hình 3 và hình 4).
Hình 3. Chùm tụ tán mang 1 tán nhỏ
trên tán chính và 1 tán nhỏ dưới tán chính
Hình 4. Chùm tụ tán mang 4 tán nhỏ
trên tán chính và 1 tán nhỏ dưới tán chính
c) Chùm tụ tán mang 4 tán nhỏ trên tán chính và 2 tán nhỏ dưới tán chính Chùm tụ tán xuất hiện ở cây từ 6 năm tuổi trở lên, có khoảng 4 lá kép. Trên tán đơn mang 4 tán nhỏ. Mỗi tán nhỏ mang từ 10 đến 20 hoa, cuống của các tán nhỏ dài từ 2 đến 3 cm. 2 tán nhỏ dưới tán chính mang khoảng từ 10 đến 15 hoa, cuống dài từ 2 đến 3 cm (Hình 5).
Hình 5. Chùm tụ tán mang 4 tán nhỏ
trên tán chính và 2 tán nhỏ dưới tán chính
Tóm lại, trước đây khi trữ lượng sâm Ngọc Linh trong tự nhiên còn lớn thì việc nghiên cứu các chỉ tiêu về sinh trưởng và phát triển cũng như về khả năng nhân giống của cây sâm chưa được quan tâm, hiện nay do việc khai thác quá mức nên cây sâm Ngọc Linh đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng. Vì vậy, ngoài việc quan tâm tới khả năng sinh trưởng, phát triển và tạo năng suất thì cũng cần tới những phát hiện mới về hoa sâm nhằm tăng khả năng ra hoa và đậu quả, các chỉ tiêu này liên quan trực tiếp tới khả năng nhân giống và bảo tồn giống sâm quý hiếm này. Ngoài ra, có thể sử dụng bộ phận này làm dược liệu quý như nụ hoa tam thất.
Xem thêm: Sâm Ngọc Linh giúp Bộ đội ta đánh Mỹ, thắng Mỹ như thế nào ?
Xem thêm: SÂM NGỌC LINH – NGHỊ GIA khác với Sâm Lai Châu như thế nào
Sâm Ngọc Linh Nghị Gia – Sâm thật, giá trị thật
Website: https://samnghigia.com/
Trụ sở: Số 10, ngõ 163, An Dương Vương, Phú Thượng, Tây Hồ, Hà Nội Showroom Hà Nội: Tòa nhà Nghị Gia, số 168 Hồng Tiến, Long Biên, Hà NộiShowroom Hải Phòng: 173 Cầu Đất, Phường Cầu Đất, Ngô Quyền, Hải Phòngs
Hotline: 093.610.5588 – 0243.999.6678
